Zootopia


Zootopia_Poster2

Zootopia là một phim có kịch bản chặt chẽ với câu chuyện self-esteem điển hình của Walt Disney. Dù self-esteem là dạng câu chuyện đã quá quen thuộc nhưng Zootopia một lần nữa chứng minh cho tôi thấy rằng self-esteem có thể được triển khai linh hoạt như thế nào, có thể áp dụng cho bất kì thể loại nào ra sao để hấp dẫn và lôi kéo được sự đồng cảm nơi người xem một cách dễ dàng. Chính vì những ưu điểm đó, self-esteem có lẽ luôn là sự lựa chọn an toàn và hiếm khi nào lỗi thời.

Tiền đề gần gũi

ZOOTOPIA – JUDY HOPPS, an optimistic bunny who’s new to Zootopia’s police department. ©2015 Disney. All Rights Reserved.

Zootopia đặt ra một thế giới giả tưởng nơi tất cả mọi con thú có thể sống cùng nhau, làm việc cùng nhau, không có giết chóc, không có thú săn mồi và con mồi. Với những câu chuyện được xây dựng từ một ý niệm giả định, điểm khó khăn lớn nhất là làm sao có thể khiến khán giả hòa nhập vào câu chuyện, có thể thấy được mình trong nhân vật để đồng cảm và theo dõi hành trình của họ. Đó là bài toán đầu tiên mà biên kịch phải giải quyết. Và Jared Bush-biên kịch Zootopia đã rất thông minh khi chọn kể câu chuyện từ góc nhìn của Judy Hopps, cô thỏ nhỏ bé muốn trở thành cảnh sát bảo vệ hòa bình thế giới phải đối mặt với định kiến xã hội rằng “thỏ thì chẳng làm được gì, chỉ có thể bán cà rốt.” Vì thế, cho dẫu thoạt tiên Zootopia đặt ra thế giới giả tưởng có vẻ như mới mẻ, nội dung chính của câu chuyện về thú này vẫn là một phép ẩn dụ cho câu chuyện về người điển hình: một con người bình thường có một ước mơ cao đẹp, cố gắng khẳng định bản thân mình khi vấp phải những định kiến và thử thách từ xã hội. Từ điểm gần gũi này, khán giả dễ dàng theo dõi câu chuyện của Judy Hopps.

Kịch bản chặt chẽ

Zootopia-Bellwether

Kịch bản của Zootopia không có bất kì chi tiết nào thừa, mọi chi tiết đều có tác dụng, thậm chí một số chi tiết có đến hai hoặc ba tác dụng, mỗi nhân vật đều có một vai trò riêng trong câu chuyện và được khắc họa tính cách rõ ràng. Zootopia xác định rất rõ chủ đề của bộ phim thông qua cảnh đầu tiên tái hiện lại cuộc săn mồi giữa một con hổ và con thỏ. Chúng ta cứ nghĩ đó là cảnh thực nhưng rồi ngay lập tức, ta biết được đó chỉ là một vở kịch diễn ra tại sân khấu nhỏ mang tính chất tuyên truyền. Thông qua lời thoại của Judy, thế giới giả tưởng của Zootopia được giới thiệu một cách nhanh chóng: đây là xã hội mà các con thú đã tiến hóa ở mức cao và mọi loại đều có thể sống trong hòa bình với nhau. Tôi rất nể biên kịch ngay từ phân đoạn đầu tiên này vì đây là một cách giới thiệu về Zootopia quá hay: vừa giới thiệu được thế giới câu chuyện diễn ra, vừa giới thiệu được nhân vật, vừa lí thuyết mà vừa trực quan sinh động-có thể tạo ra sự hài hước từ phản ứng, tương tác giữa diễn viên kịch và khán giả xem kịch trong phim. Một cách giới thiệu đơn giản hơn, dễ nghĩ đến hơn, kém thông minh hơn có thể sẽ là một đoạn voice over giọng người kể chuyện thuật lại ngắn gọn qui luật thế giới người xem sắp theo dõi với vài hình ảnh minh họa cho lời kể. Đây là một cách mở đầu mà nhiều phim lấy bối cảnh thế giới giả định tương tự như Zootopia vẫn thường áp dụng. Tuy nhiên, phân cảnh mở đầu của Zootopia không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu thế giới, bộ phim còn ngầm đánh vào tiềm thức của khán giả một ý niệm khác khi chọn cách mở đầu bằng một vở kịch, đó là: trong thực có giả, trong giả có thực, mọi sự việc không phải lúc nào cũng giống như thứ chúng ta thoạt tiên trông thấy hoặc giống với định kiến của ta trước đó. Và quả thực, suốt chiều dài bộ phim, ý niệm này được lặp lại lặp lại nhiều lần: một chú cáo kiếm sống bằng nghề lừa đảo có thể đã từng muốn làm người tốt, một cô cừu nhỏ bé tưởng chừng ngây thơ có thể ẩn giấu trong mình những mưu tính ích kỉ, ông trùm xã hội đen tưởng chừng đáng sợ nhưng cuối cùng lại giúp đỡ Judy rất nhiều… Tất cả những việc ấy xảy ra phần lớn vì định kiến xã hội từ những con thú khác. Đây cũng chính là phản đề mà biên kịch đã tạo ra nhằm làm nổi bật chủ đề của phim nằm trong câu khẩu hiệu ở Zootopia: “Where anyone can be anything.” Chủ đề của phim sẽ chỉ được nhấn mạnh khi có một phản đề tương xứng. Trong Zootopia, bằng đường dây câu chuyện về mối quan hệ giữa cô thỏ Judy Hopps và anh cáo Nicholas Wilde, bằng cách để cho antagonist thực sự chỉ lộ diện ở cuối phim, câu hỏi phản biện lại chủ đề đã được nhấn mạnh và nhân vật chính có cơ hội cũng như thời gian cho việc tự vấn, dằn vặt, đi tìm câu trả lời để rồi cuối cùng mạnh mẽ khẳng định điều mình vẫn luôn tin tưởng: Zootopia là nơi tất cả mọi người có thể trở thành bất cứ ai.

Ngoài ra, phân đoạn diễn kịch đầu tiên còn làm set-up cho một phân đoạn quan trọng sau đó của phim. Như vậy, có thể thấy biên kịch đã đưa được vào phân cảnh đầu tiên cùng lúc ba nhiệm vụ quan trọng: giới thiệu qui luật thế giới, đưa ra thông điệp ngầm, tạo set-up để pay-off cho hồi ba.

Trinh thám chỉ là hình thức

Zootopia_Sloth_Trailer_7

Với chủ đề tư tưởng không mới, Zootopia chọn hình thức thể hiện bên ngoài giống như một câu chuyện trinh thám để thu hút khán giả với những bí ẩn, manh mối, nghi phạm, điều tra, những cuộc truy đuổi, lần theo dấu vết… Thoạt tiên, khi phim vừa bước vào hồi hai, tôi đã nghĩ câu chuyện này thuộc thể loại trinh thám và thích thú chờ xem Disney sẽ làm một phim hoạt hình trinh thám như thế nào. Nhưng càng xem, tôi càng nhận ra Zootopia không phải là một phim trinh thám đúng nghĩa; thực chất, phim vẫn thuộc thể loại tâm lí xã hội lấy đề tài self-esteem vì câu chuyện trong Zootopia không đặt trọng tâm ở vụ án (vốn rất đơn giản) mà ở sự tương tác giữa các nhân vật trong quá trình điều tra, Zootopia cũng không đặt nặng vấn đề miêu tả tâm lí thủ phạm mà chủ yếu chú trọng vào tâm lí người điều tra. Đây là lựa chọn an toàn, thông minh của biên kịch vì đối tượng phim mà Disney nhắm đến là trẻ em. Sự lựa chọn này giúp bộ phim vừa có được thông điệp gần gũi, dễ hiểu; vừa có một hình thức hấp dẫn nhưng lại không quá phức tạp, rối rắm.

Thủ pháp hài đa dạng

Zootopia_(film)_25

Đặt câu chuyện trong một thế giới không bị lệ thuộc vào thực tế, Zootopia tạo được nhiều mảng miếng hài từ những chi tiết nhỏ nhất như: bảng điện tử chỉ dân số ở thị trấn Bunnyburrow, chiếc điện thoại có hình dáng giống hệt iPhone của Judy nhưng đính logo cà rốt thay vì táo, hộp thức ăn nhanh chứa một củ cà rốt bên trong, bình xịt cáo… cho đến những chi tiết gây cười lớn hơn như: Sid trong Ice Age với điệu bộ lăng xăng, hấp tấp đuổi theo hạt dẻ quen thuộc, chỉ là trong Zootopia, chú đuổi theo thứ khác; tiệm kem với những chú voi xúc kem bằng vòi, những chú chuột công sở đồng loạt ăn kem sau giờ làm… Những phân cảnh gây cười của phim chủ yếu dựa vào sự mới mẻ của thị giác khi người xem được thấy những thứ thường nhật trong đời sống hằng ngày của mình biến thể ngộ nghĩnh trong thế giới của thú tiến hóa.

ZOOTOPIA – YAX THE YAK, the most enlightened, laid-back bovine in Zootopia. When Judy Hopps is on a case, Yax is full of revealing insights. ©2015 Disney. All Rights Reserved.

Tuy nhiên, Jared Bush cũng sáng tạo thêm được những tình huống hài đặc trưng dựa trên qui luật thế giới đã thiết lập trong phim: sự khác biệt quan điểm giữa thú mặc quần áo và thú khỏa thân dẫn đến một trận cười no nê cho khán giả phân đoạn Judy vào câu lạc bộ những con thú khỏa thân theo chủ nghĩa tự nhiên-vốn là một điều bình thường trong thế giới của chúng ta nhưng lại dị biệt trong thế giới ấy, những con lười làm việc trong công sở với động tác vô cùng chậm chạp đối nghịch với sự hấp tấp, nôn nóng của cô thỏ Judy cũng dễ dàng gây cười. Như vậy, các thủ pháp hài sử dụng trong Zootopia khá đa dạng, tôi có thể liệt kê ra ở đây một số thủ pháp và ví dụ tiêu biểu cho thủ pháp đó trong phim như:

  • Hài hình thể: cuộc săn đuổi của Judy với Sid.

ZOOTOPIA – DUKE WEASELTON, a small-time weasel crook with a big-time weasel mouth, who tries to give Judy the slip during a police chase. ©2015 Disney. All Rights Reserved.

  • Competition: những đoạn đối thoại gây chiến đầu tiên giữa Judy và Wilde khi hai người chưa hợp tác với nhau.

NATURAL ENEMIES — Zootopia's first bunny officer Judy Hopps finds herself face to face with a fast-talking, scam-artist fox in Walt Disney Animation Studios' "Zootopia." Featuring the voices of Ginnifer Goodwin as Judy and Jason Bateman as Nick, "Zootopia" opens in theaters on March 4, 2016. ©2016 Disney. All Rights Reserved.

  • Mismatch expectation: phân cảnh giữa Judy và anh lười Flash khi cô muốn lấy biển số xe trong văn phòng DMV, cô muốn xử lí việc nhanh nhưng anh thì vẫn cứ thong thả như thường lệ.

maxresdefault edit

  • Irony: Judy sợ sự chậm chạp của Flash vì cô chỉ có 48 tiếng để giải quyết vụ án ông Otterton mất tích nhưng Wilde lại cố tình chơi khăm cô bằng câu hỏi dành cho Flash để kéo dài thời gian.

zootopiasloths

  • Dramatic irony: sếp Bogo cũng sử dụng app giống như chú hổ Clawhauser trong giờ làm việc nhưng lại không dám thừa nhận khi bị chú phát hiện.

ZOOTOPIA – CHIEF BOGO, head of the Zootopia Police Department. A tough cape buffalo with 2,000 lbs of attitude, Bogo is reluctant to add Judy Hopps, Zootopia’s first bunny cop, to his squad of hardened rhinos, elephants and hippos. ©2015 Disney. All Rights Reserved.

Với nhiều thủ pháp hài được sử dụng và kết hợp hài hòa như thế, có lẽ Zootopia sẽ có khả năng gây cười đến đông đảo đối tượng khán giả ở những mức độ khác nhau. Xét tổng quan, Zootopia không có điểm nào khiến tôi phàn nàn. Dù không phải xuất sắc hoàn hảo, đây là một phim tròn trịa, dễ thương điển hình của Walt Disney thích hợp với phần lớn khán giả. Nếu có chút gì đó tiếc nuối có lẽ vẫn là những điểm xuống dốc thấp nhất về mặt tâm trạng của nhân vật chưa đủ độ sâu, những nỗi buồn của nhân vật thiếu một chút gì đó sự tinh tế và sâu lắng riêng để đánh động tâm trí người xem giúp Zootopia trở nên đáng nhớ hơn.

Zootopia_-_Young_Nick

Điểm đánh giá: 7/10

Kodaki
9:05 pm
19.2.2016

Advertisements

One thought on “Zootopia

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s