The Mermaid


56a97ddd20d6b

The mermaid là phim thứ hai của Châu Tinh Trì mà tôi xem sau Journey to the west. Cách đây ba năm, tôi đã xem Journey to the west vào dịp Tết cũng khoảng những ngày tháng hai như thế này. Vì rất thích Journey to the west, tôi đã cẩn thận ghi chép lại những cảm nghĩ của mình sau khi xem xong phim. Hôm nay, khi vừa từ rạp chiếu phim về, tôi đã tìm xem những dòng ghi chép của mình về Journey to the west là vào ngày nào. Câu trả lời là ngày 23.2.2013. Và ngày tôi xem The mermaid hôm nay là 13.2.2016. Đã gần ba năm kể từ ngày ấy, ngày tôi xem Journey to the west, ngày đầu tiên tôi xem trọn vẹn một phim của Châu Tinh Trì. Chính vì quá nhiều điểm chung giữa Journey to the westThe mermaid như thế nên tôi không sao tránh khỏi phép so sánh ngầm trong đầu khi xem The mermaid. Trước khi xem phim, tôi đã nghe nhiều người bạn nói rằng The mermaid không hài và duyên dáng như những phim trước đây của Châu Tinh Trì nữa. Chính vì thế, tôi cũng xem The mermaid với không quá nhiều kì vọng. Tuy vậy, tôi vẫn chờ đợi bộ phim sẽ phần nào đem lại cảm xúc cho tôi như Journey to the west đã từng. Tôi không kì vọng phim có thể khiến tôi khóc và xúc động như Journey to the west nhưng tôi mong The mermaid có thể khiến tôi cười thật sự và giải trí sau những ngày buồn bã gần đây. Đến cuối cùng, The mermaid không thật sự khiến tôi xúc động cũng như không thực sự khiến tôi có thể cười vui vẻ thoải mái khi xem mặc dù trên tổng thể, tôi vẫn thấy đây là một bộ phim giải trí tốt, kịch bản ổn và đi đúng cấu trúc một bộ phim giải trí cần có để thu hút khán giả. Vậy, nguyên nhân nào khiến bộ phim không thể đẩy các khía cạnh cảm xúc của tôi lên đến tận cùng như Journey to the west đã từng? Tôi cố gắng thử phân tích một số nguyên nhân trong bài viết này.

MM

Trước tiên, tôi phải nói ngay rằng The mermaid có một kịch bản rất duyên dáng và dễ thương. Tôi nghĩ đó là yếu tố quan trọng đầu tiên để tạo ra một bộ phim hài nhưng không nhảm. The mermaid dùng hình ảnh người cá mang tính chất thần thoại và có phần cổ điển, nghiêng về phương Tây hơn là phương Đông để kể một câu chuyện hiện đại không nghiêng về cả phương Tây lẫn phương Đông mà mang tính toàn cầu: sự tàn phá của con người với môi trường thiên nhiên. Để đưa đến thông điệp nghiêm túc đó trong một bộ phim hài, Châu Tinh Trì đã chọn góc nhìn rất dễ thương từ một nhóm cộng đồng người cá có nguy cơ sinh tồn bị đe dọa bởi họ phải chịu những tác động trực tiếp từ dự án kinh doanh của một tập đoàn lớn. Và để câu chuyện trở nên hài hước, anh chọn tâm điểm là mối tình oan gia ngang trái giữa nàng tiên cá San San và chàng giám đốc tài phiệt Lưu Hiên-đối tượng cộng đồng người cá muốn thủ tiêu. Cốt truyện chính của phim không mới và các tình tiết xảy ra trong phim cũng dễ đoán. Thậm chí ngay từ đầu, Châu Tinh Trì đã cố tình tiết lộ gần hết nội dung phim thông qua cảnh Bát Ca trình bày kế hoạch trả thù trước cộng đồng người cá: bằng mĩ nhân kế, San San sẽ chinh phục Lưu Hiên và sau đó giết anh ta. Sau phân cảnh đó, hầu hết người xem có lẽ sẽ đoán ra được cốt truyện chính của phim rằng San San không thể giết Lưu Hiên vì sẽ yêu anh thật lòng, Lưu Hiên cũng yêu San San thật lòng nên sẽ giúp cô bảo vệ môi trường sống cho cộng đồng người cá, bộ phim kết thúc có hậu. Đó là điều không khó dự đoán cho một cốt truyện với tiền đề kinh điển như thế và quả thật The mermaid cũng đã kết thúc đúng như thế. Với một bộ phim chiếu Tết trong tâm lí giúp mọi người giải trí vui vẻ đầu năm, đây là một sự lựa chọn an toàn, chuẩn xác. Xét ở điểm này, tôi nhận thấy Journey to the west hơn hẳn The mermaid về tính táo bạo. Journey to the west cũng kể một câu chuyện kinh điển với tiền đề thậm chí còn khiến người xem dễ dàng đoán kết thúc hơn nữa: bộ phim kể về quãng thời gian trước khi Trần Huyền Trang thu nhận ba đồ đệ và bắt đầu thỉnh kinh. Như vậy, cho dù đầu phim Huyền Trang có tỏ ra là một người yếu ớt, kém quyền lực như thế nào đi nữa thì kết thúc phim chắc chắn là cảnh chàng sẽ cùng ba đồ đệ của mình khởi hành trên con đường thỉnh kinh. Một cốt truyện “From zero to hero” kinh điển. Tuy nhiên, điều khiến tôi bất ngờ là tình yêu trong phim này. Trần Huyền Trang như chúng ta đã biết là một người không thể yêu đương bất kì ai. Vậy nên cho dù đầu phim, có bất kì ai đem lòng yêu mến chàng-ở đây là Đoạn tiểu thư, cuối phim chàng cũng không thể đáp lại tình cảm đó. Tôi nghĩ chàng không thể đáp lại theo nghĩa chàng hoàn toàn không có tình cảm theo kiểu yêu đương dành cho người đó mà chỉ là tình bằng hữu. Thế nhưng, phim hài mà không có một chút tình yêu từ cả hai phía dường như sẽ có gì đó không trọn vẹn. Vậy làm sao để Journey to the west vừa có tình yêu, vừa không làm sai lệch hình ảnh một Trần Huyền Trang mà người xem đã biết từ trước và đã yêu mến? Tôi nghĩ đó là một bài toán khó và Châu Tinh Trì đã giải quyết bài toán này theo phương án khiến tôi hết sức nể phục. Anh cho tình yêu đó có tồn tại và biến mất ngay giây phút thăng hoa nhất bằng một cái chết để làm lí do thuyết phục cho việc tại sao Huyền Trang sẽ không yêu nữa, tại sao chàng sẽ từ bỏ cái tên sinh thành của mình để chọn pháp danh là Đường Tam Tạng như chúng ta đã biết và từ đó dành cả cuộc đời cho chúng sinh, cho lí tưởng của mình. Một kết thúc buồn-có lẽ đó là điều không ai nghĩ đến trong một phim chiếu Tết như Journey to the west. Chính sự bất ngờ nhưng hợp lí đó làm tôi cảm động. Và thực ra, kiểu kết thúc buồn như Journey to the west cũng là một kết thúc hạnh phúc vì cái đẹp trong bộ phim được bảo toàn, cái đẹp không bị thua cuộc trước những thế lực tàn ác. Cái chết chỉ là một sự mất mát về mặt vật chất nhưng tình yêu sẽ luôn tồn tại trong lòng một người. Điều đó khiến người xem cảm thấy ấm áp. Tuy nhiên, trong The mermaid, tôi không bắt gặp một phương án giải quyết nào vừa táo bạo, bất ngờ, vừa hợp lí, xúc động như thế. Những giải pháp được đưa ra trong cốt truyện chính của The mermaid nằm ở mức an toàn.

20160209103652198

Với cốt truyện kinh điển, đơn giản đã được tiết lộ gần hết ở đầu phim, sức hút của The mermaid không nằm ở việc khiến khán giả tò mò, thấp thỏm đoán diễn biến câu chuyện. Sức hút của The mermaid, cũng như của Journey to the west và có thể là phần lớn phim hài nói chung nằm ở nhân vật. Nhân vật phải có đời sống riêng với những sở thích đặc trưng, tính cách độc đáo, suy nghĩ và quan niệm sống không hòa lẫn với bất kì ai. Về điểm này, có thể xem như The mermaid đã tạm thành công khi xây dựng hình ảnh nhân vật San San: một nàng tiên cá vì phải giấu đi đuôi cá trong chiếc giày rộng nên có dáng đi khập khiễng rất đặc trưng; để thuận tiện cho việc di chuyển, nàng thường đi trên một tấm ván trượt; nàng thích ăn gà nướng; nàng hơi ngô nghê, không trau chuốt về ngoại hình; nàng hát hay… Có lẽ, đó là những điều người xem dễ nhớ về San San. Tuy nhiên, nhân vật Lưu Hiên lại có tính cách quá điển hình cho mẫu nhân vật này: một giám đốc giàu có yêu tiền, tự kiêu, ham mê sắc dục, bốc đồng, trẻ con… Ở Lưu Hiên thiếu đi những nét đặc trưng khiến anh khác biệt và trở nên đáng nhớ trong lòng khán giả khi bộ phim kết thúc. Xét theo cung biến đổi tâm lí nhân vật giữa Lưu Hiên và San San, người xem có thể dễ dàng nhận ra Lưu Hiên là nhân vật có nhiều biến đổi tâm lí hơn so với San San: anh hiểu chuyện hơn, trưởng thành hơn, không xem tiền là tất cả nữa, biết hi sinh vì tình yêu khi kết thúc phim. Trong khi đó, San San không có một sự thay đổi đáng kể nào xét về mặt tâm lí. Như vậy, có thể nói Lưu Hiên là nhân vật chính trong câu chuyện The mermaid hơn San San vì ngay cả trong cao trào cuối cùng, anh cũng chính là người giải quyết. Do đó, có lẽ phim không tạo được nhiều cảm xúc cho tôi một phần vì tôi không thể yêu mến nhân vật chính, không thể hoàn toàn đồng cảm với anh, không thể xem anh như một cá thể riêng tách rời với hình mẫu chung.

p2317534158

The mermaid thuộc dạng phim có hai antagonist ở hai giai đoạn khác nhau, hoặc cũng có thể xem The mermaid chỉ có một antagonist nhưng antagonist thật sự của phim đã bị ẩn đi cho đến midpoint còn protagonist thì thoạt tiên lại xuất hiện có vẻ như là antagonist. Nếu như chúng ta xem San San là nhân vật chính của phim từ hồi một cho đến midpoint thì Lưu Hiên chính là antagonist; từ sau midpoint, một antagonist khác xuất hiện và Lưu Hiên lại trở thành protagonist. Nếu ngay từ đầu chúng ta đã xem Lưu Hiên là protagonist thì antagonist của phim lại quá thiếu sức nặng xuyên suốt cả phim. Tôi có thể hiểu tại sao Châu Tinh Trì lại chuyển đổi antagonist ở midpoint vì việc chuyển đổi này sẽ như một cú twist bất ngờ lớn: khán giả tưởng rằng phim sẽ kết thúc khi Lưu Hiên thay đổi cách suy nghĩ của mình, từ một antagonist thành một protagonist; thế nhưng, phim vẫn chưa kết thúc ở đó, một nhân vật mà từ đầu phim khán giả không mấy bận tâm về mối nguy hiểm chính thức tuyên chiến, trở thành một antagonist. Lẽ ra, cú twist này phải tạo được bất ngờ lớn với tôi, phải khiến tôi hồi hộp, phải khiến tôi chú tâm theo dõi bộ phim hơn nữa khi nó dần đi đến cao trào cuối và hồi kết. Tuy nhiên, cú twist này lại khiến tôi hơi tiu nghỉu theo kiểu không bất ngờ, không cảm thấy căng thẳng hơn mà bình thản nghĩ “có thể như vậy nữa sao nhưng thôi sao cũng được”. Có lẽ việc thay đổi antagonist, hoặc antagonist lộ diện quá trễ khiến cho The mermaid không tạo được mạch cảm xúc chính xuyên suốt bộ phim, kết nối phim thành một khối thống nhất thay vì tạo ra cảm giác phân mảnh với 2/3 phim trước midpoint là chuyện tình của Lưu Hiên và San San, 1/3 phim sau midpoint là cuộc chiến giữa Nhược Lạc và cộng đồng người cá.

20160212022745975

Xét theo nội dung phim, main tension xuyên suốt phim sẽ là câu hỏi liệu cộng đồng người cá vịnh Thanh La có an toàn sống sót trước sự tàn phá thiên nhiên do con người (cụ thể là tập đoàn do Lưu Hiên làm chủ) tạo ra hay không. Tuy nhiên ở 2/3 phim trước midpoint, Lưu Hiên dường như đứng ngoài main tension này vì anh là người tàn phá không có ý thức, anh không hề biết đến sự tồn tại của cộng đồng người cá. Và như thế, nhân vật giải quyết main tension với mục tiêu rõ ràng hơn thuộc về San San. Thế nhưng, lẽ ra nhân vật chính (nếu chúng ta xem Lưu Hiên là nhân vật chính) mới là người phải đối diện xuyên suốt với main tension và tìm cách giải quyết nó theo lối riêng của mình.

p2317645266

Như vậy, ở đây chúng ta đã thấy được phần nào nguyên nhân vì sao The mermaid không dồn tụ được hết tất cả cảm xúc mà lẽ ra phim có thể mang đến cho người xem trong cao trào cuối cùng. Tôi có thể tóm tắt lại ở đây hai ý chính như sau:

  • Một là, phim không tạo được antagonist xuyên suốt để đối lập trực diện với protagonist gây nên sự căng thẳng, hồi hộp hơn cho người xem.
  • Hai là, phim có sự nhập nhằng giữa protagonist và ally. Lẽ ra, protagonist phải là người có ý thức về main tension suốt cả bộ phim, có mục tiêu rõ ràng. Trong The mermaid, ally là người có cả hai điều này xuyên suốt phim nhưng protagonist lại chỉ bắt đầu có từ sau midpoint. Nếu đổi lại vai trò, protagonist là ally và ally là protagonist thì lúc này protagonist lại bị mất vai trò giải quyết vấn đề trong hồi ba vì sau midpoint, San San hầu như không đóng vai trò chủ động nữa.

20160210113042558 (1)

Xét về mảng miếng hài của phim, The mermaid chủ yếu khai thác hài hình thể và dramatic irony. Đặc biệt, dramatic irony đã được Châu Tinh Trì tận dụng triệt để và hiệu quả trong The mermaid. Đây là điều dễ hiểu vì ngay từ đầu, The mermaid đã tạo ra sự chênh lệch lớn giữa thông tin mà khán giả biết được và thông tin mà Lưu Hiên và những nhân vật trong thế giới của anh biết: sự tồn tại của người cá. Chính sự chênh lệch này đã tạo ra tiếng cười của khán giả ở nhiều phân đoạn giữa San San/Bát Ca và Lưu Hiên/nhóm bảo vệ của Lưu Hiên… Ở phân đoạn một ngày đi chơi của San San và Lưu Hiên, tôi đã mỉm cười thật nhẹ nhàng trước sự trẻ con của hai người, trước màn hát thách đấu của hai người; trong nụ cười ấy, tôi cảm thấy chút ánh nắng ấm áp về tình người tương tự như trong Journey to the west. Giá mà bộ phim có thể duy trì nhịp điệu duyên dáng ấy và đẩy cảm xúc lên đến tận cùng hơn nữa ở đoạn kết thúc. Dù sao, ở The mermaid vẫn có những điểm sáng mà tôi yêu mến trong phim Châu Tinh Trì từ Journey to the west. Bộ phim hài nhưng không quá lố, nhảm ở mức độ chấp nhận được và trên hết là ca ngợi tình yêu con người.

20160209103653214

Điểm đánh giá: 7/10

Kodaki
4:22 am
14.2.2016

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s